Almannatryggingar. Kæruleið ekki tæmd.

(Mál nr. 278/2026)

A kvartaði yfir málsmeðferð Tryggingastofnunar vegna synjunar á umsókn um sjúkra- og endurhæfingargreiðslur.

Ekki varð ráðið að A hefði borið ákvörðun Tryggingastofnunar undir úrskurðarnefnd velferðarmála. Voru því ekki uppfyllt skilyrði fyrir því að kvörtunin yrði tekin til meðferðar að svo stöddu.

   

Umboðsmaður lauk málinu með bréfi 10. maí 2026.

  

  

Vísað er til kvörtunar þinnar 19. apríl sl. sem lýtur að málsmeðferð Tryggingastofnunar. Af kvörtuninni sem og gögnum sem þú komst á framfæri 26. apríl sl. verður ráðið að 31. mars sl. hafi Tryggingastofnun synjað umsókn þinni um sjúkra- og endurhæfingargreiðslur.  

Í ákvörðun Tryggingastofnunar segir að ástæða þess að umsókn þinni var synjað sé sú að fyrirliggjandi endurhæfingaráætlun teljist ekki nógu ítarleg í ljósi heildarvanda þíns og óljóst hvernig endurhæfingin komi til með að stuðla að endurkomu á vinnumarkað enda virðist, að mati Tryggingastofnunar, virk endurhæfing þar sem tekið sé á heilsufarsvanda vart hafin. Undir lok ákvörðunarinnar er síðan að finna leiðbeiningar um að úrskurðarnefnd velferðarmála kveði upp úrskurði um ágreiningsefni vegna ákvarðana sem teknar eru á grundvelli laga um almannatryggingar og laga um félagslega aðstoð. Kærufrestur sé þrír mánuðir frá móttöku bréfsins. Hægt sé að kæra rafrænt á urvel.is.

Um sjúkra- og endurhæfingargreiðslur er fjallað í 27. gr. laga nr. 100/2007, um almannatryggingar, með síðari breytingum. Samkvæmt 1. mgr. er heimilt að greiða sjúkra- og endurhæfingargreiðslur þegar einstaklingur, sem býr við langvarandi eða alvarlegan heilsubrest, eða fötlun, sem talinn er geta haft áhrif til frambúðar á getu hans til virkni á vinnumarkaði, fær viðurkennda meðferð eða tekur virkan þátt í endurhæfingu með það að markmiði að stuðla að aukinni færni til atvinnuþátttöku að fullu eða að hluta. Forsenda fyrir greiðslum er að heilsubrestur einstaklings sé afleiðing af sjúkdómi, slysi eða áfalli og skal við það miðað að heilsubrestur eða fötlun valdi því að hlutaðeigandi einstaklingur geti hvorki stundað vinnu né nám. Heimilt er þó að líta á þátttöku á vinnumarkaði eða nám sem lið í endurhæfingu eða viðurkenndri meðferð að því tilskildu að atvinnuþátttakan eða námið þjóni markmiði viðurkenndrar meðferðar eða endurhæfingar samkvæmt fyrirliggjandi endurhæfingaráætlun. Nánar er svo fjallað um skilyrði fyrir og fjárhæð sjúkra- og endurhæfingargreiðslna í 2. til og með 6. mgr. 27. gr. laga nr. 100/2007.

Um stjórnsýslukærur er fjallað í 13. gr. laga nr. 100/2007. Samkvæmt 1. mgr. kveður úrskurðarnefnd velferðarmála upp úrskurði um ágreiningsefni vegna ákvarðana sem teknar eru á grundvelli laganna. Í 2. mgr. segir að kæra til úrskurðarnefndar velferðarmála skuli vera skrifleg og skal hún borin fram innan þriggja mánaða frá því að aðila máls var tilkynnt um ákvörðun. Hjá Tryggingastofnun og þjónustustöðvum þeirra skuli liggja frammi eyðublöð í þessu skyni og skulu starfsmenn stofnunarinnar veita nauðsynlega aðstoð við útfyllingu þeirra.

Ástæða þess að framangreint er rakið er sú að samkvæmt 3. mgr. 6. gr. laga nr. 85/1997, um umboðsmann Alþingis, er ekki unnt að kvarta til umboðsmanns, ef skjóta má máli til æðra stjórnvalds, fyrr en æðra stjórnvald hefur fellt úrskurð sinn í málinu. Byggist þetta ákvæði á því sjónarmiði að stjórnvöld skuli sjálf fá tækifæri til að leiðrétta ákvarðanir eða annað í störfum sínum sem ekki er í samræmi við lög áður en leitað er til umboðsmanns Alþingis, sem er utan stjórnkerfis þeirra, með kvartanir.

Af kvörtun þinni og þeim gögnum sem þú hefur komið á framfæri verður ekki ráðið að þú hafir farið þá leið að nýta framangreinda kæruleið til úrskurðarnefndar velferðarmála í samræmi við leiðbeiningar Tryggingastofnunar þar um. Af þeirri ástæðu og með vísan til áðurnefndrar 3. mgr. 6. gr. laga nr. 85/1997 eru ekki uppfyllt skilyrði til þess að ég geti tekið kvörtun þína til meðferðar að svo stöddu. Ég tek fram að ákveðir þú að leita til úrskurðarnefndarinnar en sért ósátt með niðurstöðu nefndarinnar getur þú leitað til mín að nýju með kvörtun þar að lútandi.

Með vísan til framangreinds lýk ég athugun minni á málinu, sbr. 1. mgr. 10. gr. laga nr. 85/1997, um umboðsmann Alþingis.