Umboðsmaður tók til athugunar málsmeðferð lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu við afturköllun skotvopnaleyfa. Vakið hafði athygli umboðsmanns að samhliða tilkynningum lögreglustjóra um afturköllun virtist viðkomandi boðið að koma á framfæri andmælum af sama tilefni.
Í svari lögreglustjóra við fyrirspurn umboðsmanns kom fram að umrædd málsmeðferð væri aðeins viðhöfð við afturköllun skotvopnaleyfa. Þá kom fram að lögreglustjóri liti svo á að málsmeðferðin uppfyllti ákvæði stjórnsýslulaga.
Í tilefni svara lögreglustjóra og að gættri yfirstjórn dómsmálaráðherra á málefnasviðinu, svo og því að ákvarðanir lögreglustjóra um afturköllun eru kæranlegar til ráðherra, var ráðherra ritað bréf. Í svari dómsmálaráðuneytisins var þeirri afstöðu lýst að betur samræmdist málsmeðferðarreglum stjórnsýslulaga að þegar afturköllun er til athugunar sé hlutaðeigandi tilkynnt um slíkt og gefinn kostur á að koma á framfæri andmælum áður en ákvörðun er tekin. Hefði verið ákveðið að leiðbeina lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu og öðrum lögregluembættum til samræmis við þessa afstöðu.
Með vísan til afstöðu ráðuneytisins og leiðbeininga þess til lögreglustjóra taldi umboðsmaður ekki tilefni til að halda athugun málsins áfram.
Umboðsmaður lauk málinu með bréfi 21. ágúst 2026.
Hér með tilkynnist að umboðsmaður Alþingis hefur lokið athugun sinni á málsmeðferð lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu við afturköllun skotvopnaleyfa. Nánar tiltekið laut athugunin að því að lögreglustjóri hefði þann háttinn á við meðferð slíkra mála að tilkynna samtímis um afturköllun og þeim, sem afturköllunin beindist að, var boðið að koma á framfæri andmælum af sama tilefni.
Í tilefni athugunarinnar var lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu ritað bréf 28. apríl sl. Í bréfinu var því meðal annars lýst að í þeim ákvörðunum lögreglustjóra, sem vakið hefðu athygli umboðsmanns að framangreindu leyti, hefði verið tilkynnt um afturköllun en samfara veittur frestur til andmæla. Fram hefði komið að bærust ekki andmæli tæki ákvörðunin gildi á tilgreindum degi. Bærust andmæli, virtist aðili fá nýja ákvörðun þar sem tekið væri mið af andmælunum. Í bréfinu til lögreglustjóra var þess óskað að upplýst yrði hvort framanlýst málsmeðferð tíðkaðist almennt hjá embættinu og við hvaða aðstæður hún væri viðhöfð. Þá var óskað ljósrita af síðustu tíu bréfum þar sem handhöfum skotvopnaleyfa hefði verið tilkynnt um afturköllun slíks leyfis. Að síðustu var þess óskað að lögreglustjóri lýsti rökstuddri afstöðu sinni til þess hvort og, ef svo væri, hvernig hann teldi samrýmast 10. og 13. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 að bjóða aðila máls fyrst að koma á framfæri andmælum þegar honum hefði verið tilkynnt um töku ákvörðunar um afturköllun, eftir atvikum með því fororði að ákvörðunin öðlaðist gildi síðar ef engin andmæli bærust. Jafnframt var óskað upplýsinga um hvernig gætt væri ákvæða 14. og 15. gr. stjórnsýslulaga um tilkynningu um meðferð máls og upplýsingarétt við málsmeðferð embættisins að þessu leyti.
Svar lögreglustjóra barst 15. maí sl. auk umbeðinna gagna. Í svarinu kom fram að sú málsmeðferð lögreglustjóra, sem varð tilefni athugunarinnar, væri aðeins viðhöfð við afturkallanir á skotvopnaleyfum. Þá kom samandregið fram að lögreglustjóri liti svo á að sú málsmeðferð, sem lýst hefur verið, uppfyllti ákvæði stjórnsýslulaga. Í tilefni svara lögreglustjóra og að því gættu að ákvarðanir hans um afturköllun skotvopnaleyfa verða kærðar til dómsmálaráðherra og hann hefur yfirstjórn á þessu málefnasviði var ráðherra ritað bréf 24. júní sl. Í bréfinu var þess óskað að dómsmálaráðuneytið lýsti afstöðu sinni til þess hvort fyrrgreindur háttur lögreglustjóra við málsmeðferð samrýmdist ákvæðum stjórnsýslulaga svo og afstöðu sinni til svara lögreglustjóra þar að lútandi til umboðsmanns. Þá var þess óskað að upplýst yrði hvort orðið hefði vart þessarar málsmeðferðar við meðferð kærumála í ráðuneytinu og, ef svo væri, hvort fleiri stjórnvöld en lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu viðhefðu hana. Að síðustu var þess óskað að upplýst yrði hvort málsmeðferðin hefði orðið ráðuneytinu tilefni til viðbragða og, ef svo væri, hvaða viðbragða.
Svar dómsmálaráðuneytisins barst 10. ágúst sl. Í svarinu kom fram að ráðuneytið teldi það samræmast betur málsmeðferðarreglum stjórnsýslulaga, þá sérstaklega 10., 13., 14. og 15. gr., að þegar afturköllun skotvopnaleyfis sé til athugunar verði hlutaðeigandi tilkynnt um slíkt eða fyrirhugaða ákvörðun þess efnis og gefinn hæfilegur frestur til andmæla áður en ákvörðun um afturköllun sé tekin. Að auki verði þá kynntar ástæður fyrirhugaðrar afturköllunar og þau málsgögn sem þýðingu hafi. Í bréfinu var jafnframt upplýst að ráðuneytið hefði hvorki orðið þeirrar framkvæmdar, sem varð tilefni athugunar umboðsmanns, vart í öðrum málaflokkum né af hendi annarra stjórnvalda en lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu. Að síðustu var af hálfu ráðuneytisins upplýst að ákveðið hefði verið að leiðbeina lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu og öðrum lögregluembættum um að haga málsmeðferð sinni í samræmi við það sem fjallað hefði verið um í svari ráðuneytisins til umboðsmanns.
Í ljósi framanlýstrar afstöðu ráðuneytisins til þeirrar málsmeðferðar lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu sem var til athugunar í málinu, og einkum þess að lögreglustjórum verður leiðbeint til samræmis við umrædda afstöðu, tel ég ekki tilefni til að halda athugun minni áfram. Þess skal getið að lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu verður sent ljósrit þessa bréfs til upplýsingar.