Almannatryggingar.

(Mál nr. 11864/2022)

Kvartað var yfir úrskurði úrskurðarnefndar velferðarmála sem staðfesti ákvörðun Tryggingastofnunar um endurreikning og uppgjör á tekjutengdum bótum.  

Út frá gögnum málsins og forsendum nefndarinnar taldi umboðsmaður ekki tilefni til að gera athugasemdir við niðurstöðu hennar. Óumdeilt væri að Tryggingastofnun hefði greitt samkvæmt greiðsluáætlun sem miðað hefði við að viðkomandi hefði lægri tekjur á árinu en raun bar vitni. Þar af leiðandi hefðu verið greiddar hærri bætur en lög gerðu ráð fyrir.

   

Umboðsmaður lauk málinu með bréfi, dags. 29. nóvember 2022.

   

   

Vísað er til kvörtunar yðar 29. september sl. yfir úrskurði úrskurðar­nefndar velferðarmála 21. sama mánaðar í máli nr. 308/2022 þar sem ákvörðun Tryggingastofnunar um endurreikning og uppgjör á tekjutengdum bótum á árinu 2021 var staðfest.

Um upplýsingaskyldu umsækjenda og greiðsluþega og upplýsingar um tekjur er fjallað í V. kafla laga nr. 100/2007, um almannatryggingar. Í 1. mgr. 39. gr. segir að umsækjendum og greiðsluþegum sé rétt og skylt að taka þátt í meðferð máls, m.a. með því að koma til viðtals og veita Tryggingastofnun þær upplýsingar sem nauðsynlegar eru svo unnt sé að taka ákvörðun um bótarétt, fjárhæð og greiðslu bóta og annarra greiðslna samkvæmt lögunum og endurskoðun þeirra. Þá er jafn­framt skylt að tilkynna stofnuninni um breytingar á tekjum eða öðrum aðstæðum sem geta haft áhrif á bætur eða greiðslur.

Í III. kafla sömu laga er mælt fyrir um lífeyris­tryggingar, þ. á m. greiðslur örorku- og ellilífeyris svo og fyrir­komulag þeirra. Í 16. gr. laganna er fjallað um tekjutengingu lífeyristrygginga og hvernig Tryggingastofnun skuli standa að útreikningi þeirra greiðslna sem þar um ræðir. Í 2. mgr. greinarinnar segir að til tekna samkvæmt III. kafla teljist tekjur samkvæmt II. kafla laga nr. 90/2003, um tekju­skatt, með tilteknum undan­tekningum. Meginreglan er því sú að hvers kyns skatt­skyldar tekjur hafi áhrif á fjárhæð þeirra bóta sem Tryggingastofnun greiðir. Samkvæmt 5. mgr. greinarinnar byggist útreikningur bóta í upphafi á upplýsingum um tekjur bótaþega sem m.a. stafa frá honum sjálfum, sbr. einnig fyrrgreind 1. mgr. 39. gr. laganna.

Líkt og fram kemur í úrskurði úrskurðarnefndar velferðarmála í máli yðar er mælt svo fyrir um í 7. mgr. 16. gr. laga nr. 100/2007 að eftir að endanlegar upplýsingar um tekjur bótagreiðsluársins liggja fyrir við álagningu skattyfirvalda á opinberum gjöldum skuli Tryggingastofnun endurreikna bótafjárhæðir á grundvelli tekna. Komi í ljós við þann endurreikning að bætur hafi verið ofgreiddar skal Trygginga­stofnun draga hinar ofgreiddu bætur frá bótum sem bótaþegi kann síðar að öðlast rétt til en stofnunin öðlast þó einnig endurkröfu­rétt á hendur viðkomandi bótaþega, sbr. 8. mgr. 16. gr. og 1. mgr. 55. gr. laganna. Er sú meginregla einnig áréttuð í 9. gr. reglugerðar nr. 598/2009, um útreikning, endurreikning og uppgjör tekjutengdra bóta og vistunarframlags.

Af gögnum málsins verður ráðið að við endurreikning og uppgjör Tryggingastofnunar fyrir árið 2021 hafi komið í ljós að þér hefðuð verið með hærri tekjur á árinu en áætlað var í upphafi og sem greiðsluáætlun miðaðist við. Niðurstaða stofnunarinnar hafi verið sú að þér hefðuð fengið 105.703 kr. ofgreiðslu að teknu tilliti til endurgreiddrar staðgreiðslu. Í úrskurði nefndarinnar eru forsendur endurreiknings og uppgjörs Tryggingastofnunar ítarlega raktar.

Eftir að hafa kynnt mér gögn málsins og forsendur nefndarinnar tel ég ekki efni til þess að gera athugasemdir við niðurstöðu hennar. Í þeim efnum hef ég einkum í huga að óumdeilt er í málinu að Tryggingastofnun greiddi yður samkvæmt greiðsluáætlun sem miðaði við að þér hefðuð lægri tekjur á árinu en raunin varð og að þér fenguð þar af leiðandi greiddar hærri bætur en lög gera ráð fyrir.

Í samræmi við framagreint lýk ég meðferð minni á málinu, sbr. 1. mgr. 10. gr. laga nr. 85/1997, um umboðsmann Alþingis.