Bréf

Vísað er til kvörtunar yðar f.h. A og B sem þér beinið að Umhverfisstofnun og lýtur í meginatriðum að tilgreiningu jarðarinnar X á tillögu að framkvæmdaáætlun náttúruminjaskrár. Einnig gerið þér margvíslegar athugasemdir við málsmeðferð stofnunarinnar.

Samkvæmt 1. mgr. 13. gr. náttúruverndarlaga nr. 60/2013, fer umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra með yfirstjórn náttúruverndarmála. Í framangreindu ákvæði náttúruverndarlaga kemur sömuleiðis fram að hann gefi út náttúruminjaskrá og leggi fram á Alþingi, eigi sjaldnar en á fimm ára fresti, tillögu til þingsályktunar um framkvæmdaáætlun náttúruminjaskrár. Þá er í 2. mgr. 13. gr. fjallað um hlutverk Umhverfisstofnunar samkvæmt lögunum. Meðal þeirra lögbundnu verkefna sem þar er tilgreint að stofnunin hafi með höndum er að sjá um kynningu tillögu að endurskoðaðri náttúruminjaskrá og úrvinnslu umsagna vegna hennar.

Samkvæmt 2. mgr. 33. gr. laganna skiptist náttúruminjaskrá í þrjá hluta en þeir eru A-hluti sem er skrá yfir friðlýst svæði, B- hluti sem er framkvæmdaáætlun til fimm ára um friðlýsingu og friðun og að síðustu C-hluti sem er skrá yfir aðrar náttúruminjar sem ástæða þykir til að friðlýsa eða friða. Eftir því sem segir í 1. mgr. 36. gr. laganna leggur ráðherra fram tillögu að endurskoðaðri náttúruminjaskrá og skal Umhverfisstofnun annast kynningu á þeim þætti hennar sem snýr að tillögu að framkvæmdaáætlun og nýskráningum í C-hluta. Að lokinni kynningu og málsmeðferð samkvæmt 1. til 3. mgr. 36. gr. leggur ráðherra fram á Alþingi þingsályktunartillögu um framkvæmdaáætlun, sbr. 5. mgr. greinarinnar.

Samkvæmt lögum nr. 85/1997, um umboðsmann Alþingis, er hlutverk hans almennt að hafa eftirlit með stjórnvöldum og geta þeir, sem telja sig hafa verið beitta rangsleitni af hálfu þeirra, kvartað af því tilefni til umboðsmanns, sbr. 2. mgr. 4. gr. laganna. Þá segir í 3. mgr. 6. gr. laganna að megi skjóta máli til æðra stjórnvalds sé ekki unnt að kvarta til umboðsmanns fyrir en æðra stjórnvald hefur fellt úrskurð sinn í málinu. Að baki þessu ákvæði býr það sjónarmið að stjórnvöld skulu fyrst fá tækifæri til að leiðrétta ákvarðanir, sem hugsanlega eru rangar, áður en leitað er til aðila utan stjórnkerfis þeirra. Af framangreindum ákvæðum leiðir m.a. að umboðsmaður fjallar almennt ekki um mál nema stjórnvöldum hafi fyrst verið gefinn kostur á að taka af­stöðu til þeirra eða á meðan það er enn til meðferðar hjá stjórnvöldum. Í samræmi við þetta sjónarmið hefur umboðsmaður enn fremur almennt talið rétt að það æðra stjórnvald, sem fer með yfirstjórnar- og eftirlitsheimildir á viðkomandi sviði, hafi fengið tækifæri til að fjalla um málið og þar með taka afstöðu til þess hvort tilefni sé til að beita þeim heimildum áður en hann tekur mál til athugunar á grundvelli kvörtunar og þá einnig í þeim tilvikum þar sem afstaða æðra stjórnvaldsins til málsins verður ekki fengin fram á grundvelli stjórnsýslukæru.

Meðal gagna þeirra er fylgdu kvörtun yðar, er bréf Umhverfisstofnunar frá 19. febrúar sl. þar sem auglýst er til umsagnar tillaga að framkvæmdaáætlun náttúruminjaskrár samkvæmt 36. gr. laga nr. 60/2013. Tekið er fram í bréfinu að frestur til að skila athugasemdum sé til 19. apríl sl. og að kynningartíma loknum taki Umhverfisstofnun saman umsögn um framkomnar athugasemdir og afhendi umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra. Ekki verður betur séð en að þér hafið, f.h. umbjóðenda yðar, sent stofnuninni athugasemdir yðar innan téðs frests auk þess sem þér hafið átt í nokkrum samskiptum stofnunina vegna málsins. Þá verður ekki annað ráðið en að nú sé unnið úr umsögnum og virðist málið því enn til meðferðar hjá stofnuninni.

Þá fylgdu kvörtun yðar tölvubréf 9. febrúar og 19. apríl sl. til umhverfis-, orku og loftslagsráðherra þar sem þér gerið margvíslegar athugasemdir við málsmeðferð umhverfisstofnunar og tilgreiningu jarðarinnar á téðri tillögu til framkvæmdaáætlunar. Ekki verður hins vegar séð að ráðherra hafi brugðist við erindinu og því verður ekki séð að fyrir liggi endanlega afstaða hans til athugasemda yðar. Í ljósi þess og með vísan til 3. mgr. 6. gr. laga nr. 85/1997 eru ekki uppfyllt skilyrði til þess að ég taki kvörtun yðar til athugunar að svo stöddu.

Teljið þér yður enn rangsleitni beitta að fenginni afstöðu framangreindra stjórnvalda getið þér leitað til umboðsmanns á ný með kvörtun þar að lútandi og verður þá tekin afstaða til þess hvort og að hvaða marki málið getur komið til athugunar af hálfu umboðsmanns.

Með vísan til þess sem að framan er rakið læt ég umfjöllun minni um kvörtun yðar lokið með vísan til 1. mgr. 10. gr. laga nr. 85/1997, um umboðsmann Alþingis.