Aðgangur að gögnum og upplýsingum. Kæruleið ekki tæmd. Lögreglu- og sakamál. Meðferð ákæruvalds. Ekki tilefni til aðgerða.

(Mál nr. 74/2026 og 98/2026)

A kvartaði yfir annars vegar skorti á viðbrögðum tilgreinds lögreglustjóra við fyrirspurn hans og hins vegar töfum á meðferð sama lögreglustjóra á sakamáli svo og því að ákærandi, sem komið hefði að málum A, hefði ekki verið ráðinn í samræmi við lög.

Við meðferð málsins kom í ljós að úrskurðarnefnd um upplýsingamál var með kæru vegna sömu atvika og lýst er að framan til meðferðar. Af þeim sökum taldi umboðsmaður ekki uppfyllt skilyrði til að sú kvörtun A yrði tekin til meðferðar að svo stöddu.  

Þar sem fyrir lá að ríkissaksóknari hafði nýlega beint því til lögreglustjóra að hraða meðferð fyrrnefnds sakamáls taldi umboðsmaður ekki tilefni til að taka þann þátt kvörtunarinnar til frekari athugunar. Þá taldi umboðsmaður að A þyrfti að bera aðfinnslur sínar um aðkomu fyrrnefnds ákæranda að málum hans undir ríkissaksóknara áður en kvartað væri af því tilefni til umboðsmanns.

  

Umboðsmaður lauk málinu með bréfi 27. febrúar 2026.

  

  

I

Vísað er til tveggja kvartana þinna 30. janúar sl. og 10. febrúar sl. Fyrri kvörtunin lýtur að því að lögreglustjórinn [...] hafi ekki brugðist við fyrirspurn þinni 29. desember 2025 en hún varðar starfssamband tilgreinds starfsmanns lögreglustjóra við embættið. Af gögnum, sem fylgdu kvörtuninni, verður ráðið að hún hafi verið ítrekuð sama dag og hún var send svo og 6. janúar sl. Síðari kvörtunin lýtur að töfum á meðferð tilgreinds sakamáls, þar sem þú ert brotaþoli, svo og að því að ákærandi, sem komið hafi að meðferð mála þinna hjá lögreglustjóra, hafi ekki verið ráðinn til starfa í samræmi við lög.

  

II

Í tilefni kvörtunar þinnar 30. janúar sl. hafði starfsmaður minn samband við embætti lögreglustjóra símleiðis 25. febrúar sl. Var hann upplýstur um að lögreglustjóri hefði fyrr sama dag sent úrskurðarnefnd um upplýsingamál umsögn í tilefni kæru þinnar til nefndarinnar. Lyti sú kæra að viðbrögðum lögreglustjóra við sömu fyrirspurn og kvörtun þín til umboðsmanns. Sendi lögreglustjóri umboðsmanni ljósrit samskipta sinna við nefndina af þessu tilefni.

Í ljósi framangreinds tek ég fram að ekki er gert ráð fyrir að umboðsmaður hafi afskipti af máli fyrr en stjórnvöld, þar með talið æðra stjórnvald þegar það á við, hafa lokið umfjöllun sinni um málið, sbr. 3. mgr. 6. gr. laga nr. 85/1997, um umboðsmann Alþingis. Þar sem þau atriði, sem kvörtunin lýtur að, eru nú til meðferðar hjá úrskurðarnefnd um upplýsingamál er mér ekki fært að taka kvörtunina til nánari athugunar að svo stöddu. Ég tek þó fram að ef þú ert ósáttur að fenginni niðurstöðu nefndarinnar getur þú leitað til mín á nýjan leik með kvörtun þar að lútandi. Læt ég meðferð þessarar kvörtunar þinnar því lokið.

  

III

Kvörtun þín 10. febrúar sl. lýtur, sem að framan greinir, öðrum þræði að því að meðferð lögreglustjórans [...] á tilteknu sakamáli hafi dregist úr hófi. Kvörtuninni fylgdi ljósrit nýlegs bréfs ríkissaksóknara til þín 16. janúar sl. í tilefni kvörtunar þinnar til hans yfir þessu atriði. Í niðurlagi umrædds bréfs, sem lögreglustjórinn [...] fékk sent afrit af, segir að því sé beint til lögreglustjóra að hraða meðferð málsins eins og kostur er.

Að teknu tilliti til þess að ríkissaksóknari, sem fer með yfirstjórnunarheimildir gagnvart lögreglustjóranum [...], hefur nýlega beitt þeim heimildum sínum með tilmælum um að meðferð málsins verði hraðað tel ég ekki tilefni til að fjalla frekar um þennan þátt kvörtunarinnar.

Sá hluti kvörtunarinnar, sem lýtur að aðkomu tilgreinds ákæranda að meðferð mála þinna, er reistur á þeirri röksemd að umræddur ákærandi sé í starfi, sem að réttu lagi hefði átt að auglýsa. Í málinu liggur fyrir ljósrit erindis lögreglustjórans [...] til þín þar sem rökstudd er ákvörðun hans um að hætta rannsókn sakamáls þar sem þú ert brotaþoli. Fyrrgreindur ákærandi skrifar undir rökstuðninginn.

Ekki verður af kvörtun þinni ráðið að þú hafir borið aðkomu umrædds ákæranda að málum þínum undir ríkissaksóknara. Gætir þú bæði borið framanlýst sjónarmið þín um aðkomu hans undir ríkissaksóknara með kæru í þeim tilfellum þar sem hann hefur haft aðkomu að ákvörðunum, sem sæta kæru til ríkissaksóknara, en jafnframt með almennu erindi í þeim tilfellum þar sem aðkoma hans er af öðrum toga. Að því marki, sem kvörtun þín varðar aðkomu umrædds ákæranda að framanlýstri ákvörðun um að hætta rannsókn sakamáls, eru því ekki uppfyllt skilyrði laga þannig að kvörtunin verði tekin til meðferðar, sbr. 3. mgr. 6. gr. laga nr. 85/1997 þar sem fram kemur að ef skjóta má máli til æðra stjórnvalds sé ekki unnt að kvarta til umboðsmanns fyrr en æðra stjórnvald hefur fellt úrskurð sinn í málinu. Þá tel ég jafnframt rétt að í tilfellum þar sem ekki er um kæranlega ákvörðun að ræða berir þú athugasemdir þínar um þetta atriði undir ríkissaksóknara með vísan til yfirstjórnar- og eftirlitsheimilda hans á þessu sviði. Helgast sú afstaða mín af þeim sjónarmiðum, sem búa að baki framangreindri 3. mgr. 6. gr. laga nr. 85/1997 en þeim hefur verið lýst í fyrri bréfum mínum til þín.

Lýk ég því meðferð minni á þessum hluta kvörtunarinnar en tek þó fram að teljir þú þig órétti beittan að fenginni afstöðu ríkissaksóknara, getur þú leitað til mín á nýjan leik með kvörtun af því tilefni. Að síðustu er rétt að taka fram að með framangreindri ábendingu um að þér sé unnt að bera aðfinnslur þínar upp við ríkissaksóknara, eftir atvikum með kæru, hefur engin efnisleg afstaða verið tekin til umræddra aðfinnslna eða hvort tilefni sé til að halda þeim fram.

  

IV

Með vísan til þess, sem rakið er að framan, er athugun minni á kvörtunum þínum lokið, sbr. 1. mgr. 10. gr. laga nr. 85/1997, um umboðsmann Alþingis.