Almannatryggingar. Slysatryggingar við heimilisstörf. Heildstætt mat á atvikum máls. Meinbugir á stjórnvaldsfyrirmælum.

(Mál nr. 6539/2011)

A leitaði til mín og kvartaði yfir úrskurði úrskurðarnefndar almannatrygginga. Með úrskurðinum var staðfest ákvörðun Sjúkratrygginga Íslands um að synja umsókn A um bótaskyldu vegna slyss sem hún varð fyrir á heimili sínu. Mál A laut að því hvort hún ætti rétt til slysabóta á grundvelli laga nr. 100/2007, um almannatryggingar, vegna slyss sem varð þegar hún datt á heimili sínu en hún hafði þá lokið símtali og var á leið sinni til að halda áfram við matseld. Í úrskurði úrskurðarnefndarinnar var lagt til grundvallar að áverki sem hún hlaut við fall að afloknu símtali gæti ekki talist til heimilisstarfa í skilningi reglugerðar nr. 280/2005, um slysatryggingar við heimilisstörf. Um hefði verið að ræða daglega athöfn sem undanskilin væri slysatryggingu við heimilisstörf, sbr. 2. tölul. 4. gr. reglugerðarinnar, þar sem sá atburður að svara í síma væri sérstaklega tilgreindur. Athugun umboðsmanns hefði beinst að því hvort þessi afstaða úrskurðarnefndarinnar væri í samræmi við lög.

Með vísan til þeirra lagasjónarmiða, sem rakin voru í álitinu, taldi umboðsmaður ljóst að túlka yrði ákvæði reglugerðar nr. 280/2005 til samræmis við efnisreglu 30. gr. laga nr. 100/2007, eins og hana bæri m.a. að skilja í samræmi við hina almennu reglu 27. gr. sömu laga um slysatryggingu við vinnu. Að öðrum kosti hefði reglugerðin ekki lagastoð. Gildissvið hugtaksins heimilisstörf samkvæmt 30. gr. yrði því ekki með reglugerð á grundvelli 70. gr. laganna takmarkað þannig að óheimilt væri að líta til atvika eða athafna sem ættu sér stað í beinu og órjúfanlegu samhengi við ástundun hefðbundinna heimilisstarfa eins og matseld þegar metið væri hvort slysatrygging væri virk. Það eitt að slys á heimili hefði orðið við eða í tengslum við þær athafnir sem tilgreindar væru í 4. gr. reglugerðar nr. 280/2005 gæti því ekki eitt og sér í ljósi 30. gr. laga nr. 100/2007 girt fyrir að slys hefði orðið við heimilisstörf. Umboðsmaður tók fram að áður en slysið varð hefði A verið við matseld og hefði tímabundið vikið frá til að svara í síma. Slysið hefði átt sér stað í beinu framhaldi þegar hún hugðist halda áfram matseldinni. Atvikið, sem olli slysinu, hefði því verið í beinu og órjúfanlegu sambandi við ástundun heimilisstarfa í merkingu 30. gr. laga nr. 100/2007 og félli því undir gildissvið slysatryggingarinnar eins og atvikum væri háttað. Það var því niðurstaða umboðsmanns að úrskurður úrskurðarnefndarinnar hefði ekki verið í samræmi við lög.

Umboðsmaður beindi þeim tilmælum til úrskurðarnefndarinnar að hún tæki mál A á ný til afgreiðslu, kæmi fram ósk um það frá henni, og leysti þá úr málinu í samræmi við þau sjónarmið sem umboðsmaður hefur gert grein fyrir í álitinu. Einnig beindi umboðsmaður þeim almennu tilmælum til nefndarinnar að hafa umrædd sjónarmið framvegis í huga við úrlausn sambærilegra mála.

Umboðsmaður tók einnig fram að framsetning 4. gr. framangreindrar reglugerðar hefði orðið til þess að tilgreining á þeirri athöfn að svara í síma í texta reglugerðarákvæðisins hefði leitt til þess að atvik í máli A hefðu ekki verið metin heildstætt með tilliti til þess hvort hún hefði verið við heimilisstörf þrátt fyrir að rof hefði orðið á matseld hjá henni við það að svara síma. Með tilliti til þess og annarra sjónarmiða sem rakin voru í ákvæðinu ákvað umboðsmaður í samræmi við 11. gr. laga nr. 85/1997, um umboðsmann Alþingis, að beina þeim tilmælum til velferðarráðherra, sem fer með málefni slysatrygginga almannatrygginga, að efni 2. tölul. 4. gr. reglugerðarinnar yrði tekið til endurskoðunar.